Mali i Zi, vendi kryesor në garën për anëtarësim në Bashkimin Europian, do të mbyllë të hënën dy kapituj të tjerë negociues — kapitullin 18 për statistikat dhe kapitullin 19 për politikën sociale dhe punësimin — në Konferencën e 29-të të Aderimit me BE-në, që mbahet në Luksemburg më 12 tetor. Vendimin e ka miratuar Këshilli i BE-së pasi 27 qeveritë anëtare dhanë dritën jeshile, duke e çuar numrin e kapitujve të mbyllur përkohësisht në 20 nga 33.

Ky hap e forcon statusin e Malit të Zi si kandidati më i avancuar në Ballkanin Perëndimor. Kryenegociatori malazez Predrag Zenović deklaroi se vendi ka hyrë në fazën përfundimtare të negociatave dhe synon t’i mbyllë të gjithë kapitujt deri në fund të vitit 2026. Presidentja e Komisionit Europian Ursula von der Leyen, gjatë vizitës së saj në Podgoricë në fillim të këtij muaji, tha se Mali i Zi mund të bëhet anëtari i 28-të i BE-së deri në vitin 2028, nëse plotëson reformat e kërkuara. Edhe para se ajo të largohej nga Podgorica, ekranet e mëdha në kryeqytet shfaqnin mesazhin ’28th by ’28’.

Përgatitjet praktike për anëtarësim kanë avancuar përtej deklaratave politike. Më 22 prill, Këshilli i BE-së krijoi një grup pune special për përgatitjen e Traktatit të Aderimit, ndërsa më 30 qershor Komisioni Europian prezantoi një paketë financiare prej rreth 3.2 miliardë eurosh për periudhën 2028–2034. Komisionerja për Zgjerim Marta Kos e ka quajtur këtë ‘vjeshtën e zgjerimit’, duke premtuar harta rrugore me afate konkrete për kandidatët kryesorë në fund të tetorit.

Megjithatë, rruga e Podgoricës nuk është pa pengesa. Kroacia ka bllokuar disa herë mbylljen e kapitujve për shkak të mosmarrëveshjeve që rrjedhin nga luftërat jugosllave të viteve 1990: kompensimi për të mbijetuarit e kampeve të burgosjes në kohë lufte, ndihma për gjetjen e 14 personave ende të zhdukur, ndjekjet penale për krime lufte, pretendimet pronësore të familjeve kroate, kthimi i anijes stërvitore ‘Jadran’ dhe kufiri detar i kontestuar. Në shtator, Zagrebi mbajti veton edhe për kapitullin 14 mbi transportin, ndërsa Holanda — e mbështetur nga Kroacia dhe tre shtetet baltike — kërkoi një pauzë në proces pas ngushëllimeve të kryetarit të parlamentit malazez Andrija Mandić për vdekjen e kriminelit të dënuar të luftës Ratko Mladić.

Pavarësisht këtyre fërkimeve, sinjalet nga Brukseli mbeten pozitive. Zyrtarët e BE-së sugjerojnë se Mali i Zi mund t’i përmbyllë negociatat deri në fund të vitit 2026, çka do ta forconte ndjeshëm kandidaturën e tij për t’u bërë anëtari i radhës i Unionit — një zhvillim që do të kishte jehonë të madhe edhe në mbarë Ballkanin Perëndimor.

Burimi: DTT-NET / European Western Balkans