Presidenti amerikan Donald Trump ka sulmuar ashpër Norvegjinë pasi Çmimi Nobel për Paqen 2026 iu dha juristes jugafrikane Navi Pillay, duke e quajtur vendimin ‘të turpshëm dhe poshtërues’ që lë ‘një njollë të pashlyeshme’ mbi vendin që pret komitetin e Nobelit. Deklaratat u bënë të premten, më 9 tetor, në një tubim fushate në Syracuse, në shtetin e Nju Jorkut, vetëm disa orë pas shpalljes së laureates.

Trump e quajti Pillay-n një ‘person mister’, duke thënë se as ai e askush tjetër nuk e kishte dëgjuar më parë. ‘Asnjëherë nuk kam dëgjuar për këtë person. Askush nuk e ka dëgjuar’, tha presidenti amerikan. Ai e hodhi poshtë fituesen si një ‘person liberal që punon në Kombet e Bashkuara’ dhe theksoi se Shtetet e Bashkuara, të përfaqësuara prej tij si president, duhej ta kishin marrë çmimin. ‘Çmimi Nobel për Paqen është diskredituar përgjithmonë nga një grusht ideologësh radikalë’, u shpreh ai, duke shtuar: ‘Dhe ne nuk do ta harrojmë, Norvegji.’

Navi Pillay, ish-gjyqtare e Gjykatës Ndërkombëtare Penale dhe ish-shefe e të drejtave të njeriut në OKB, u vlerësua për punën e saj në fushën e ligjit ndërkombëtar, të drejtave të njeriut dhe llogaridhënies për krimet e luftës dhe gjenocidin. Ajo drejtoi një raport të OKB-së që arriti në përfundimin se Izraeli ka kryer gjenocid në Gazë, gjë që ndezi reagime të ashpra edhe nga kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu. Pillay, nga ana e saj, kishte bërë shaka me publikun pas shpalljes, duke thënë se ‘mund ta ndajë çmimin me Trumpin’ nëse do të duartrokiteshin edhe më shumë — një goditje që i referohej lideres së opozitës venezueliane Maria Corina Machado, e cila i dha medaljen e saj të artë Nobelit Trumpit pasi fitoi çmimin vitin e kaluar.

Trump listoi një sërë konfliktesh në të cilat pretendon se ka luajtur rol në zgjidhjen ose parandalimin e luftërave, përfshirë tensionet mes Koresë së Veriut dhe Koresë së Jugut, Japonisë dhe Koresë së Veriut, si dhe Kinës dhe Tajvanit, pa paraqitur prova. Ai pretendoi se ka ndaluar ‘tetë luftëra’ dhe se do të duhej të kishte marrë ‘tetë çmime Nobel’ — nga një për çdo luftë. ‘Kjo është vetëm një shenjë tjetër se si Norvegjia dhe të tjerët po e vjedhin vendin tonë’, tha ai.

Reagimi i Trumpit ka ndezur polemika edhe në Norvegji. Ministri i jashtëm norvegjez e korrigjoi presidentin amerikan, duke kujtuar se Komiteti Nobel është i pavarur nga qeveria e Norvegjisë dhe se vendimet e tij nuk merren nga shteti. Ekspertët në Oslo kishin paralajmëruar edhe para shpalljes se lufta e Trumpit kundër Iranit, ambiciet e zgjerimit territorial si ajo për Grenlandën, qëndrimi i ashpër ndaj emigrantëve dhe sulmet ndaj multilateralizmit e diskualifikonin atë për çmimin.

Burimi: Reuters